محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
464
خلاصة الحكمة ( فارسى )
و معتاد و يا بسيار گرم و يا بسيار سرد باشد ؛ بلكه اوّلًا چند مرتبه مضمضه نمايد و دست و رو و پا بشويد ، اگر از اين تسكين يافت بهتر و الّا بعد از لمحه [ اى ] اندك طعام لطيفى تناول نمايد و قليل آبى بنوشد . و بايد كه ظرف طعام را در برابر روگذارد تا به محاذات تناول شود نه به طرف راست و چپ . و نيز بايد لقمه را كوچك بردارد و نيكو مضغ نمايد و فرو برد ؛ تا به زودى در معده هضم يابد . و بسيار طول دهد « 1 » زمان اكل را يعنى بسيار دير دير لقمها را بخايد « 2 » و فرو ببرد « 3 » و در بين وقفه ننمايد . و نه بسرعت تمام بخورد زيرا كه ابتداء هضم غذا هنگام مضغ آن است در دهان و فرو بردن و اتمام آن در معده است و نيز بايد كه چون طعام تناول نمايد ابتداء به طعام معتدل سبك كند و اگر تواند كه به يك نوع و يا دو نوع از طعام عادت نمايد بهتر است ؛ و هنوز قدرى ميل و رغبت بطعام و گرسنگى باقى باشد كه دست از طعام بكشد و محترز باشد از در هم خورى اغذيهء لطيفهء خفيفه با غليظهء ثقيله و تداخل طعامى بر طعام هضم نايافته و منحدر ناشده . و در تابستان در اوايل روز و طعام سرد و در زمستان در اواسط روز و طعام گرم و در بهار و پائيز طعام معتدل و اگر تواند در شبانه روزى دو مرتبه و يا يك مرتبه و اگر هر دو روز سه مرتبه خورده شود بهتر است ، بدين نهج كه روز اول اول روز يا آخر روز يا اول شب و روز دوم وسط روز و روز سوم باز اول و آخر روز و يا اول شب . و بالجملة مادام كه ثقل در معده و سينه خود دريابد و جشا - يعنى آروغ طعام - آيد طعام « 4 » تناول ننمايد . و تعيين وقت و مرات اكثرى و نظر به حال متوسطين است ، و الّا اطفال و جوانان محرور
--> ( 1 ) . ب : ندهد . ( 2 ) . ب : نجايد . ( 3 ) . ب : نبرد . ( 4 ) . نسخه الف « طعام » نيامده .